ПОЛИТИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІК ЦИФРЛЫҚ ДӘУІРДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ ЖАҢҒЫРТУЫ ЖӘНЕ МОНОКАМЕРАЛИЗМ КОНТЕКСІНДЕГІ СТУДЕНТ ЖАСТАРЫНЫҢ ПОЛИТИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІ: ӘЛЕУМЕТТІК-ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ДИСКУРС

ПОЛИТИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІК ЦИФРЛЫҚ ДӘУІРДЕГІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ ЖАҢҒЫРТУЫ ЖӘНЕ МОНОКАМЕРАЛИЗМ КОНТЕКСІНДЕГІ СТУДЕНТ ЖАСТАРЫНЫҢ ПОЛИТИКАЛЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІ: ӘЛЕУМЕТТІК-ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ДИСКУРС

Авторлар

  • Р.М. Шарипова Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті
  • Е.А. Попов Алтай мемлекеттік университеті
  • Г.М. Смирнова Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті
  • Е.Н. Ивлева Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті

DOI:

https://doi.org/10.55956/

Тірек сөздер:

саяси белсенділік, студент жастары

Аңдатпа

Мақалада Қазақстан Республикасының институционалдық жаңғыртуы (монокамерализмге көшу) және цифрлық трансформациясы жағдайында Қарағанды өңірі студент жастарының саяси белсенділігіне әлеуметтік-философиялық талдау жасалған. Эмпирикалық негізді сипаттамалық статистика және корреляциялық талдау әдістерімен өңделген әлеуметтанулық зерттеу (N=250, онлайн-сауалнама) құрайды. Отаншылдық көзқарастардың жоғары деңгейі мен нақты қатысу практикаларына әлсіз тартылу арасындағы алшақтық анықталды (r=0,15); негізгі кедергілер ретінде институционалдық сенімсіздік пен процедуралық сауаттылықтың жетіспеушілігі белгіленді. Мемлекетпен өзара іс-қимылдың цифрлық арналары сирек қолданылады (хабардарлық 60% болғанда 16%), бұл цифрландырудың амбиваленттілігін растайды. Монокамерализмге жоғары қолдау (71%) биліктің ашықтығы артады деген күту ретінде тіркелді. Жұмыстың ғылыми маңыздылығы құндылықтық дайындықты саяси әрекетке айналдыратын құрылымдық факторларды айқындауда; практикалық құндылығы нәтижелерді жастар саясаты мен білім беру бағдарламаларын түзету үшін пайдалану мүмкіндігімен айқындалады.

Библиографиялық сілтемелер

1. Послание Главы государства Касым-Жомарта Токаева народу Казахстана «Казахстан в эпоху искусственного интеллекта: актуальные задачи и их решения через цифровую трансформацию». – URL: https://kazpravda.kz (дата обращения: 08.09.2025).

2. Выступление Главы государства Касым-Жомарта Токаева на Форуме волонтеров. – URL: https://www.akorda.kz (дата обращения: 15.01.2026).

3. Вебер М. Политика как призвание // Избранные произведения. – М.: Прогресс, 1990. – С. 542–648.

4. Лазарсфельд П. Выбор народа: как избиратель принимает решение в президентской кампании / Пер. с англ. М.Ю. Завгородней // Социологический журнал. – 2018. – Т. 24. – № 4. – С. 154–176.

5. Зайниева Л.Ю. Становление государственной молодежной политики в Казахстане // Ярославский педагогический вестник. – 2013. – № 2. – Т. I. – С. 133–137.

6. e-Otinish (Единая система приема и обработки обращений граждан). – URL: https://eotinish.gov.kz

7. Сорокин П.А. Власть и мораль // Социологические исследования. – 1992. – № 3. – С. 128–138.

8. Об утверждении Концепции развития искусственного интеллекта на 2024 – 2029 годы Постановление Правительства Республики Казахстан от 24 июля 2024 года № 592.

9. Портал «Открытое правительство» Республики Казахстан (open data, open dialogue, etc.). URL:https://open.gov.kz

10. Постановление Правительства Республики Казахстан «Об утверждении Государственной программы «Цифровой Казахстан» от 12.12.2017 № 827. Информационно-правовая система «Әділет». URL: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P1700000827

11. «Открытые НПА» (публичное обсуждение проектов нормативных правовых актов). URL: https://legalacts.egov.kz

12. «Открытое правительство» Республики Казахстан. URL: https://open.gov.kz

13. Жампетова А.О., Атай Ф., Алкан С.Я. О политических ценностях и предпочтениях студенческой молодежи Казахстана // Социологические исследования. – 2024. – № 4. – С. 148–152.

14. Жампетова А. О., Алкан С.Я., Дернек К. О. Демократические политические ценности молодежи Казахстана и Турции (компаративный анализ) // Социологические исследования. – 2025. – № 10. – С. 155-161.

15. Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте РК (КИСИ). Результаты социологического опроса о поддержке парламентской реформы // Информационно-аналитический бюллетень КИСИ. – 2025. – Ноябрь. – URL: https://kisi.kz

16. Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте РК (КИСИ). Новая Конституция: изменение модели общественно-государственного взаимодействия // КИСИ. 2025. - URL: http://kisi.kz/ru/novaya-konstituchiya-izmenenie-modeli-obshhestvenno-gosudarstvennogo-vzaimodejstviya/

17. Baizhumakyzy Z., Tangkish N., Mazhinbekov S., Sarsenbekov Z., Korganova S. Fostering democratic engagement: factors shaping youth political participation in Kazakhstan // Frontiers in in Political Science. – 2025. – Vol. 7. - Article 1561187.

18. Şan, S., Demirci, N. Developing critical thinking skills of gifted students through political literacy-based activities // Journal of Educational Research. – 2026.

19. Morales, R.V., Díaz, L.J., Olivares Koyck, C.X. The Construction of the Student as a Political Subject in Inclusive Schools // Revista Electronica De Investigacion Educativa. – 2026. – № 27(e17). – P. 1–14.

Жүктеулер

Жарияланды

2026-07-01

Журналдың саны

№ 2 (2026)

Бөлім

Философия

Лицензия

Copyright (c) 2026 Р.М. Шарипова, Е.А. Попов, Г.М. Смирнова , Е.Н. Ивлева (Автор)

Лицензия Creative Commons

Бұл шығарма Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерциялық қолдану») 4.0 лицензиясы бойынша қолжетімді.