Жергілікті өсімдіктер негізінде регенерациялық қасиеті бар фитожақпа дайындау технологиясым

Ғалия Жорабек; Гулнар Зияева

doi:10.55956/IHYJ5971

Авторлар

Ғалия Жорабек М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті
Гулнар Зияева М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті

DOI:

https://doi.org/10.55956/IHYJ5971

Тірек сөздер:

фитожақпа, регенерациялық қасиет, Aloe arborescens, Plantago lanceolata, Mentha piperita, Kalanchoe blossfeldiana, дәрілік өсімдіктер, биологиялық белсенді заттар, морфолого-анатомиялық зерттеу, фитопрепарат

Аңдатпа

Бұл мақалада Жамбыл облысының флорасынан алынған Ағаш тәрізді алоэ (Aloe arborescens Mill.), Ланцет тәрізді жапырақты жолжелкен (Plantago lanceolata), Бұрышты жалбыз (Mentha piperita) және Блоссфельд каланхоэсы (Kalanchoe blossfeldiana) дәрілік өсімдіктері негізінде регенерациялық қасиеті бар табиғи фитожақпа жасау технологиясын әзірлеу және оның құрамын ғылыми тұрғыда зерттеу нәтижелері ұсынылған. Зерттеу барысында таңдалған өсімдіктердің морфолого-анатомиялық ерекшеліктері макроскопиялық әдістер арқылы анықталып, олардың диагностикалық белгілер толық сипатталды. ҚР Мемлекеттік фармакопеясы талаптарына сәйкес жүргізілген сапалық фитохимиялық талдау нәтижесінде фитожақпа құрамында флавоноидтар, аминқышқылдары, фенолды қосылыстар, алкалоидтар, гликандар, дубильді және стероидты заттар, сондай-ақ дәрумендер бар екендігі анықталды. Зерттеу нәтижелері негізінде фитожақпаның оңтайлы құрамы анықталып, оны дайындаудың негізгі технологиялық кезеңдері әзірленді. Таңдалған өсімдіктер құрамындағы биологиялық белсенді заттар кешенді әсер көрсетіп, қабынуға қарсы, антисептикалық және регенерациялық қасиеттерімен ерекшеленетіні анықталды. Ұсынылған фитожақпа жергілікті өсімдік шикізатына негізделген, экологиялық қауіпсіз, тиімді және синтетикалық препараттарға балама ретінде қолдануға перспективалы табиғи фитопрепарат болып табылады. Алынған нәтижелер фитопрепараттарды әзірлеу және фармацевтикалық тәжірибеде қолдануүшін маңызды ғылыми және практикалық мәнге ие.

Авторлар туралы мәліметтер

Ғалия Жорабек, М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті

Жаратылыстану ғылымдарының магистрі

Гулнар Зияева, М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті

Биология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор

Библиографиялық сілтемелер

1. Gun'ko N.A., Musagalieva SH.G., Kalelova R.A., Bisembaev E.M. Problemy izucheniya lekarstvennogo rastitel'nogo syr'ya / [Problems of studying medicinal plant raw materials] // Farmaciya Kazahstana [Pharmacy of Kazakhstan]. – 2013. – № 5. – S. 22–24.

2. Pilat T.L., Sharmanov T.SH. Osnovnye principy farmakonutriciologii / [Basic principles of pharmaconutrition]: Uchebnik [Textbook]. – Astana–Almaty–Shymkent: 2014. – 312 s.

3. Kuenov M.K., Rahimov K.D., Averina V.Yu. Lekarstvennye rasteniya Kazahstana i ih ispol'zovanie [Medicinal plants of Kazakhstan and their use]: Monografiya [Monograph]. – Almaty: Gylym, 2013. – 208 s.

4. Enciklopediya lekarstvennyh rastenij narodnoj mediciny [Encyclopedia of medicinal plants of folk medicine]. – Moskva: OLMA Media Grupp, 2019. – 270 s.

5. Marques M.R. Flavonoids with prolyl oligopeptidase inhibitory activity isolated from Scutellaria racemosa Pers // Fititerapia. – 2016. – Vol. 81(6). – p. 552-556.

6. Brantley S.J., Oberlies N.H., Kroll D.J., Paine M.F. Two flavonolignans from milk thistle (Silybum marianum) inhibit CYP2C9-mediated warfarin metabolism at clinically achievable concentrations // J. Pharmacol. Exp. Ther. – 2015. – Vol. 332. – P. 1081–1087.

7. Braun L., Cohen M. Herbs and natural supplements: an evidence-based guide. 3rd ed. – Churchill: Livingstone, 2017. – 524 p.

8. Bright-Gbebry M., Makambi K., Rohan J., Llanos A., Rosenberg L., Palmer J., et al. Use of multivitamins, folic acid and herbal supplements among breast cancer survivors: the black women’s health study // BMC Complementary and Alternative Medicine. – 2014. – Vol. 11, № 1. – P. 30.

9. Di Pierro F., et al. Clinical efficacy, safety and tolerability of BIO-C (micronized Silymarin) as a galactagogue // Acta Biomed. – 2018. – Vol. 16, № 5. – P. 350–353.

10. Kabishev K.E. Fitopreparaty v otechestvennoj dermatologicheskoj praktike [Phytopreparations in domestic dermatological practice] // Vestnik VGU [Bulletin of VGU]. – 2015. – № 1. – S. 189–204.

11. Gosudarstvennaya Farmakopeya Respubliki Kazahstan. T. 1 [State Pharmacopoeia of the Republic of Kazakhstan]. – Almaty: Zhibek zholy, 2008. – 592 s.

12. Vekhov V.N., Lotova L.I., Filin V.R. Praktikum po anatomii i morfologii vysshih rastenij / [Practicum on anatomy and morphology of higher plants]. – M.: 2014. – 196 s.

13. Prozina M.N. Botanicheskaya mikrotekhnika [Botanical microtechnique]. – M.: Vysshaya shkola, 2015. – 208 s.

14. Ziyayeva G.K., Zul'fahmi, Zhorabek G.E. Aloe ekstraktyn dajyndau tekhnologiyasy [Technology of Aloe extract preparation] // Dulaty University Habarshysy [Dulaty University Bulletin]. – 2023. – № 1. – B. 149–156.

15. Ibadullaeva G.S. CO₂ ekstraktary negіzіnde zhana fіtорrераrаttаrdуң standarttauy [Standardization of new phytopreparations based on CO₂ extracts]: PhD diss. – Almaty, 2015.

16. Maznev N.I. Enciklopediya lekarstvennyh rastenij [Encyclopedia of medicinal plants]: 3-e izd. – M.: Martin, 2014. – 496 s.

17. Vichkanova S.A., Kolhir V.K., Sokol'skaya T.A. Lekarstvennye sredstva iz rastenij [Medicinal products from plants]. – M.: ADRIS, 2019. – 432 s.

18. Savel'eva Yu. Lechenie aloe [Aloe treatment]. – M.: RIPOL klassik, 2014. – 64 s.

19. Markova A.V. Tajny narodnoj mediciny [Secrets of folk medicine]. – M.: 2016. – 637 s.

20. Georgievskij V.P. Biologicheski aktivnye veshchestva lekarstvennyh rastenij [Biologically active substances of medicinal plants]. – M.: Nauka, 2020. – 333 s.

21. Gorchakov N. Lekarstvennye rasteniya vchera, segodnya, zavtra [Medicinal plants yesterday, today, tomorrow] // Farmacevticheskoe obozrenie [Pharmaceutical Review]. – 2019. – № 6–8. – S. 24–26.

Жергілікті өсімдіктер негізінде регенерациялық қасиеті бар фитожақпа дайындау технологиясым