ЖАДИДИЗМДІ ОРТАЛЫҚ АЗИЯНЫҢ ҚАЗІРГІ БІРТҰТАС ТАРИХЫ ТҰРАҚТЫСЫНАН ЗЕРТТЕУ
Авторлар
-
Ш.О. Мадаева
Мирзо Ұлықбек атындағы Өзбекстан Ұлттық университеті
DOI:
https://doi.org/10.55956/CBSV3452Тірек сөздер:
Жадидизм, Түркістан, саяси стратегия, отарсыздандыру саясаты, жадидизмнен кейінгі кезең, жеке бас, идеологияАңдатпа
Шығыс зиялы элитасының ішінде, 19 ғасырдан бастап Батыс жаулап алуларына реакция ретінде оянған жадидизм салыстырмалы түрде жетілген саяси, идеологиялық және діни қозғалысқа, уақыт талаптарына сәйкес тұжырымдамалық көзқарастар мен ұлттық стратегия тұрғысынан мезгіл-мезгіл жаңартылып отыратын саяси ілімге айналды. Ұлттық ояну құбылысы ретінде танылған жадидшілік қозғалыс туралы зерттеулердің бұрын-соңды болмаған көлемін ескере отырып, оның ұлт рухына жақын саяси және стратегиялық әдістері мен философиясын зерттеуді жалғастыру өте маңызды.
Бүгінгі таңда интеграция және Орталық Азияның жаһандық дамуының бірыңғай аймақтық стратегиясы тұрғысынан оның тамырларына және ұлттық даму механизмдеріне негізделген идеологиялық ілімдер қажет. Жадидизм өзінің негізінде прогрессивті бола отырып, сол кездегі жаңғыртудың ең прогрессивті жолдарын ұстанған елдердің тәжірибесін синтездеуге негізделген ұлттық стратегиялық тұжырымдаманы жасады. Бұл мақалада жадидтік қозғалыстың саяси және стратегиялық ілімдерін зерттеудің маңыздылығы және оның Орталық Азия тарихындағы рөлі талданады.
Библиографиялық сілтемелер
1. Пясковский А.В. Революция 1905-1907 годов в Узбекистане. –Ташкент.: Госиздат. 1957
2. Эгамназаров А. Сиз билган Дукчи Эшон. – Тошкент: Шарқ, 1996
3. Терентьев М..А. Россия и Англия. - Спб.: Б.И., 1876
4. Галузо П.Г. Туркестан-колония. – Ташкент: Коммунист ун-та, 1935
5. Madaeva Sh. A. Post-Jadidism - as the basis of modern Uzbek identity of the colonial period // USA CESS conference . 2024, 14 sept.
6. Khalid Adeeb. The Politics of Muslim Cultural Reform. University of Calofornia Press, 1998
7. Адееб Халид. Spotlight on Central Asian Studies https://aseees.org/newsnet-article/central-asian-studies-in-2025/Central Asian Studies in 2025. November 13, 2025/
8. Шамсиддин Камолиддин. Документ из архива Исмаила Гаспринского, относящийся к Туркестану // Крымское историческое обозрение. 2017, №1. С. 26.
9. Беҳбудий Маҳмудхўжа. “Қозоқ қариндошларимизга очиқ хат” // Хуррият, 1918, 26-январь.
10. Марко Буттино. Революция наоборот.Средняя Азия между падением Царской империи и оброзаванием СССР.- М.: Звенья, 2007. 350-с.
11. Беҳбудий // Ойна . 1913. №7.
12. Ислоҳот ва бухоро. –Тошкент: Ўзбекистон ХДП марказий архиви. 1917. - 24 б.
13. Аллворт Э. Жадидлар ҳақида яширилган ҳикоялар // Ўз АС. 1992. 11-сент.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Copyright (c) 2026 Ш.О. Мадаева (Переводчик)
Бұл шығарма Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерциялық қолдану») 4.0 лицензиясы бойынша қолжетімді.
