МЕТАФИЗИКА МЕН НЕЙРОБИОЛОГИЯ: САНАНЫҢ МӘНІ МЕН БОЛМЫСЫН ТҮСІНУДЕГІ ЖАҢА КӨЗҚАРАСТАРДЫҢ ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯСЫ

Гүлшат Мырзапайзова; Дина Кульбаева

doi:10.55956/NZJG1443

Авторлар

Г.У. Мырзапайзова М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті
Д.Д. Кульбаева М.Х. Дулати атындағы Тараз университеті

DOI:

https://doi.org/10.55956/NZJG1443

Тірек сөздер:

Тірек сөздер: метафизика, нейробиология, сана, нейрофилософия, неврология, философиялық интеграция, болмыс, ғылыми зерттеу, философиялық талдау.

Аңдатпа

Мақалада сана мәселесінің заманауи талдаулары философиялық интеграциясы қарастыралады. Сананың философиялық тұжырымдамаларын ғылым мен неврологияның заманауи жетістіктерімен біріктіру сананың табиғаты туралы әртүрлі көзқарастарды біріктіруге бағытталған. Мақаланың мақсаты-сананың мәні мен болмысына бағытталған зерттеулерге философиялық тұрғыдан шолу жасау және философияның сананы зерттеудегі тұрақты өзектілігін негіздеу. Сана мәселесі философияда басты орын алады, өйткені кез-келген философиялық мәселені, атап айтқанда адамның табиғатын түсінуге қатысты бастапқы онтологиялық және эпистемологиялық көзқарастар оның шешіміне байланысты. Ақпараттық қоғамның дамуы және өркениетіміздің жаһандық проблемаларын үздіксіз тереңдету жағдайында сана проблемасының өзектілігі күрт артып келеді. Сананың субъективті шындық және мидағы физикалық процестер ретіндегі байланысын зерттеу тек философияның ғана емес, сонымен жаратылыстану, әсіресе нейробиология ғылымының да зерттеу нысанына айналуда. Ал, метафизика мен нейробиологиялық зерттеудегі сананың өзіндік ерекшеліктерін философиялық талдау аясында зерттеулер жоқтың қасы. Бұл зерттеу ХХІ ғасырдағы сана мәселесін зерттеулер аясындағы жаңа көзқарастардың философиялық интеграциясы қарастыралады.

Библиографиялық сілтемелер

1. Chalmers D. J. The Conscious Mind: In Search of a Fundamental Theory. – New York: Oxford University Press, 1996. – 414 p.

2. Zhang, Y., & Miller, D. The Philosophy of Mind and Neurobiology: Intersections and Connections [Текст] // Journal of Neuroscience and Philosophy. – 2020. – Vol.39, No.2. – P.125-134.

3. Smith, R. Neuroplasticity and the Brain: Theoretical and Practical Implications [Текст] // Journal of Cognitive Science. – 2019. – Vol.48, No.4. – P.215-227.

4. Шеремет, А.В. Ми құрылымдарының өзгеруі және оның санасына әсері [Текст] // Нейробиология және философия. – 2022. – №41(2). – С.198-210.

5. Roskies A. L. What’s “Neu” in Neuroethics? // The Oxford Handbook of Philosophy and Neuroscience / ed. J. Bickle. – Oxford: Oxford University Press, 2009. – P. 454–470.

6. Джонсон, Р.Д. Нейропластика мен сананың арасындағы байланыс: эволюциялық талдау [Текст] // Нейрофизиология және метафизика. – 2020. – №49(1). – С.211-220.

МЕТАФИЗИКА МЕН НЕЙРОБИОЛОГИЯ: САНАНЫҢ МӘНІ МЕН БОЛМЫСЫН ТҮСІНУДЕГІ ЖАҢА КӨЗҚАРАСТАРДЫҢ ФИЛОСОФИЯЛЫҚ ИНТЕГРАЦИЯСЫ