XX ҒАСЫРДЫҢ РЕТРОСПЕКТИВТІ ПРОЗАСЫНДАҒЫ НАРРАТИВТІК ЕСТЕ САҚТАУ МЕН ҰМЫТЫЛУ (А. Нұрпейісовтің «Соңғы парыз» жәнеК. Исигуроның «Қалқымалы әлемнің суретшісі» романдары негізінде)
Авторлар
-
Жазира Муканова
Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті
-
Жаңарақа Ибраева
Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті
DOI:
https://doi.org/10.55956/EMPW7740Тірек сөздер:
есте сақтау, ұмытылу, нарратив, Нұрпейісов, Исигуро, ретроспективті прозаАңдатпа
Мақалада XX ғасырдың ретроспективті прозасындағы нарративтік есте сақтау мен ұмытылу мәселесі К. Исигуро мен А. Нұрпейісов шығармалары негізінде қарастырылады. Зерттеудің өзіктілігі өткенді тек тақырыптық мотив ретінде ғана емес, көркем баяндаудың құрылымдық мезанизмі ретінде пайымдау қажеттілігімен айқындалады. Осы зерттеу жұмысында талданған мәтіндерде өткенге жүгіну репродуктивті емес, нарративтік-контруктивті сипатта екені анықталды. К. Исигуро прозасында есте сақтау көбіне индивидуалдық деңгейде жүзеге асып, бастан кешкен тәжірибені жүйелеу қызметін атқаратын селективті ұмытылумен қатар жүретіні белгіленді. Ал А. Нұрпейісов прозасында ретроспективті баяндау ұжымдық тарихи тәжірибеге бағытталып, өткенді зерделеу мәдени және адамгершілік сабақтастықты сақтаудың құралы ретінде көрініс табатыны айқындалды. Нәтижесінде нарративтік есте сақтаудың индивидуалдық және ұжымдық модельдері арасындағы типологиялық айырмашылқтар анықталып, олардың өткенді көркемдік тұрғыдан түсіндіру тәсілдерін айқындайтыны тұжырымдалды.
Библиографиялық сілтемелер
1. Женетт Ж. Повествовательный дискурс: очерк методологии/пер. с франц.[Текст] - М.: Гнозис, 1994. - 272 с.
2. Бахтин, М. М. Собрание сочинений: в 7 т. Т. 5: Работы 1940-х - начала 1960-х годов. [Текст] - Москва: Русские словари, 1996.
3. Рикер П. Память, история, забвение/Пер. с франц. [Текст]- М.: Издательство гуманитарной литературы, 2004-728 с.
4. Ассман Я. Культурная память: писаные тексты, память и политическая идентичность в древних высоких культурах / пер. с нем. [Текст] - М.: Академический проект, 2008. - 448 с.
5. Исигуро К. Художник зыбкого мира [Текст] / Кадзуо Исигуро; пер. с англ. Ирины Тогоевой. - Санкт-Петербург: Домино; Москва: Эксмо, 2007. – 298 с.
6. Sauerberg, Lars O. Coming to Terms - Literary Configurations of the Past in Kazuo Ishiguro’s An Artist of the Floating World and Timothy Mo’s An Insular Possession // EurAmerica: A Journal of European and American Studies, 2006. No. 36. P. 175-202. [Электронный ресурс]. - Режим доступа: https://scispace.com/pdf/coming-to-terms-literary-configurations-of-the-past-in-kazuo-3tff86ls03.pdf. Дата обращения: 24.12.25.
7. Бегматова С. М. Изображение элементов прошлого и памяти в творчестве Кадзуо Исигуро: на примере работы «Художник зыбкого мира» [Текст] // Вестник науки и образования. - 2021. - №8-3 (111).- С. 41-43 [Электронный ресурс]. - Режим доступа: https://cyberleninka.ru/article/n/izobrazhenie-elementov-proshlogo-i-pamyati-v-tvorchestve-kadzuo-isiguro-na-primere-raboty-hudozhnik-zybkogo-mira. Дата обращения: 24.12.2025.
8. Charlwood C. «Stop … and Remember»: Memory and ageing in Kazuo Ishiguro’s novels // American, British and Canadian Studies, 2019. No. 31(1). P. 86 - 113. DOI: https://doi.org/10.2478/abcsj-2018-0018
9. Ибраева Ж.Б. и др. Онтологические проблемы в романе А. Нурпеисова «Последний долг» [Текст] // Керуен. -2023.- Т. 81, № 4. - С. 187 - 198. DOI: https://doi.org/10.53871/2078-8134.2023.4-15
10. Нурпеисов А. Последний долг: Роман [Текст] / А. Нурпеисов. – М.: РИК «Культура», 2002.- 384 с.
11. Сәменқызы Ұ., Тұрысбек Р., Селами Федакар Ә. Нұрпейісовтің «соңғы парыз» романындағы тұлғаның көркемдік концепциясы [Текст]// Ясауи университетінің хабаршысы.- 2023.- Том 2 № 128. С.137-152. DOI: https://doi.org/10.47526/2023-2/2664-0686.11
12. Досмаханова Р.А., Мирзоева Л.Ю., Ажиев К.О. Об авторских стратегиях в казахской экологической прозе [Текст] // Вестник Торайгыров университета. Филологическая серия. – 2024.-№4.- С. 132-143. DOI: https://doi.org/10.48081/JKAE4079
13. Темирболат А.Б. Особенности развития казахской прозы в период независимости [Текст] // Керуен. - 2023.- Т. 78, № 1. – С. 24-38. DOI: https://doi.org/10.53871/2078-8134.2023.1-02
14. Какильбаева Э.Т. Поэтика дилогии Абдижамила нурпеисова «Последний долг» в мифологическом аспекте [Текст] // Полилингвиальность и транскультурные практики.- 2020. -Т. 17. № 2.- С. 204-214. DOI: https://doi.org/10.22363/2618-897X-2020-17-2-204-214
15. Әбдіқадырова, Т.Р. Көркем шығармалардағы психологизмнің көрінісі [Мәтін] / Т.Р. Әбдіқадырова, Ж. Жанатбекқызы // Dulaty University Хабаршысы. – 2024. – №2. – Б. 8-17. https://doi.org/10.55956/RVXX5764
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Copyright (c) 2026 Жазира Муканова, Жанаарка Ибраева (Автор)
Бұл шығарма Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерциялық қолдану») 4.0 лицензиясы бойынша қолжетімді.
