ӨНЕРКӘСІПТІК ҒИМАРАТТАРДЫ ЖОБАЛАУ ӘДІСТЕРІН ЗЕРТТЕУ
Авторлар
-
Altair Bazyl
Abylkas Saginov Karaganda Technical University, Karaganda, Kazakhstan
-
Kalamkas Abdrakhmanova
Abylkas Saginov Karaganda Technical University, Karaganda, Kazakhstan
-
Ardak Abdrakhmanova
Abylkas Saginov Karaganda Technical University, Karaganda, Kazakhstan
-
Murad Karacasu
Eskisehir Osmangazi University , Eskisehir, Turkey
DOI:
https://doi.org/10.55956/KQAR7669Тірек сөздер:
өнеркәсіптік құрылыс, BIM, модульдік конструкциялар, энергия тиімділік, сейсмотұрақтылық, ҚазақстанАңдатпа
Аңдатпа. Мақалада Германия, Жапония, АҚШ және Қытайдағы өнеркәсіптік ғимараттарды жобалаудың заманауи әдістеріне салыстырмалы талдау жасалып, анықталған тәжірибелердің Қазақстан жағдайына бейімделу мүмкіндігі бағаланды. Зерттеудің негізгі бағыттарына ғимараттардың ақпараттық үлгілеуі (BIM), модульдік (префабрикаттық) құрылыс, энергия үнемдейтін және төмен көміртекті технологиялар, сондай-ақ сейсмотұрақтылықты арттыру әдістері жатады. Әдістемелік тұрғыдан жұмыс 2018–2025 жылдар аралығындағы ғылыми әдебиеттер мен салалық есептерді жүйелі талдауға, нормативтік құжаттарды зерделеуге және іске асырылған жобаларды салыстырмалы талдауға негізделген. Негізгі назар мерзімдерді қысқарту, қалдықтарды азайту және энергия тұтынуды төмендету сияқты сандық көрсеткіштерге аударылған. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, BIM және модульдік технологияларды біріктіру өндірістік база мен модульдерді стандарттау жағдайында жобалық қателіктерді айтарлықтай азайтып, операциялық тиімділікті арттырады. Энергия тиімді шешімдер (жақсартылған қоршау, жылу қалпына келтіру жүйелері, жаңартылатын энергия көздері) өнеркәсіптік кешендердің энергия шығынын технология мен нысанның бастапқы жағдайына қарай 20–50%-ға дейін төмендетуге мүмкіндік береді. Сейсмоизоляция мен демпферлер жер сілкінісі жиі болатын аймақтарда жабдықтардың жұмыс қабілеттілігін сақтап, ғимаратқа түсетін діріл үдеуін азайтады. Қазақстан үшін бейімдеу стратегиясы кезең-кезеңімен жүзеге асыруды көздейді: мемлекеттік нысандарда BIM жүйесін пилоттық енгізу, жергілікті модульдік құрылыс өндірісін дамыту, өнеркәсіптік ғимараттардың жылу тиімділігіне қойылатын талаптарды күшейту және аса маңызды нысандарда сейсмоқорғаныс жүйелерін мақсатты түрде қолдану. Қорытынды бөлімде нормативтік сүйемелдеу, кадрлық қамтамасыз ету және сандық зерттеулердің болашақ бағыттары бойынша тәжірибелік ұсыныстар берілген.
Библиографиялық сілтемелер
References
1. Pless S., Podder A., Kaufman Z., et al. The Energy in Modular (EMOD) Buildings Method: A Guide to Energy-Efficient Design for Industrialized Construction of Modular Buildings. NREL/TP-5500-82447, National Renewable Energy Laboratory, 2022. DOI: 10.2172/1875070.
2. Zohourian M., Pamidimukkala A., Kermanshachi S., et al. Modular Construction: A Comprehensive Review. Buildings, 2023, 15(12):2020. DOI: 10.3390/buildings15122020.
3. Akhanova G., Nadeem A., Kim J.R., et al. Building Information Modeling Based Building Sustainability Assessment Framework for Kazakhstan. Buildings, 2021, 11(9):384. DOI: 10.3390/buildings11090384.
4. Parracho D.F.R., Nour El-Din M., Esmaeili I., et al. Modular Construction in the Digital Age: A Systematic Review on Smart and Sustainable Innovations. Buildings, 2025, 15(5):765. DOI: 10.3390/buildings15050765.
5. Rui J., Liu J., Lu Y., Qiu T. A Mixed-Method Comparative Analysis of BIM Technology Adoption in China’s and Japan’s Construction Sectors. Buildings, 2025, 15(13):2234. DOI: 10.3390/buildings15132234.
6. Eastman C., Teicholz P., Sacks R., Liston K. BIM Handbook: A Guide to Building Information Modeling for Owners, Designers, Engineers, Contractors, and Facility Managers (3rd ed.). John Wiley & Sons, 2018.
7. Lu W., Fung A., Peng Y., Liang C., Rowlinson S. Cost–Benefit Analysis of BIM Implementation in Building Projects through System Dynamics Approach. Journal of Cleaner Production, 2018, 145:141–150. DOI: 10.1016/j.jclepro.2016.12.066.
8. GOLDBECK SE. Blue Buildings — sustainable industrial buildings (overview and technical materials). Goldbeck SE (2020–2023). URL: https://www.goldbeck.de/en/ (accessed 2025).
9. Singh P., Pandey A.K., Tomar A., Bagheri G., Andrade J.M.A. Enhancing Structural Resilience for Sustainable Infrastructure: A Global Review of Seismic Isolation and Energy Dissipation Practices. Sustainability, 2025, 17:7314. DOI: 10.3390/su17167314.
10. NREL. Energy in Modular Buildings (EMOD) research and guidance. National Renewable Energy Laboratory reports, 2022–2023. URL: https://www.nrel.gov/ (accessed 2025).
11. Takenaka Corporation. Case studies on Net-Zero Energy Building renovation and advanced envelope technologies. Takenaka (2020–2024). URL: https://www.takenaka.co.jp/ (accessed 2025).
12. Nurpeisov B., Zholdasov A. Implementation of BIM Technologies in Kazakhstan’s Construction Sector: Current Challenges and Opportunities. Kazakhstan Engineering Journal, 2021, 7(2):45–52.
13. Zhanabayeva A., Moon S.-W., Ocheme J., et al. Comparative Analysis of Seismic Design Codes for Shallow Foundations Adhering to the Kazakhstani and European Approaches. Sustainability, 2023, 15:615. DOI: 10.3390/su15010615.
14. UNIDO. Industrial Development Report 2022: The Future of Industrialization in a Post-COVID-19 World. United Nations Industrial Development Organization, Vienna, 2022.
15. PlanRadar industry reports and surveys on BIM adoption trends (2019–2024). URL: https://www.planradar.com/ (accessed 2025).
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Copyright (c) 2026 Альтаир Базыл, Kalamkas Abdrakhmanova, Ardak Abdrakhmanova, Murad Karacasu (Автор)
Бұл шығарма Creative Commons «Attribution-NonCommercial» («Атрибуция — Некоммерциялық қолдану») 4.0 лицензиясы бойынша қолжетімді.
